hat5

Hitit İmparatorluğunun yıkılmasından sonra Konya-Karatay çevresininde yönetimine girdiği Hartapus Krallığı’nın egemenlik dönemi konusunda farklı görüşler mevcuttur. Sınırlarının doğuda Aksaray, batıda Konya ve foğuda Maraş’a kadar yayıldığı kabul edilen bu krallık  Hitit İmpararoluğu sonrasında kurulan ve Tarhuntassa Kralı Kurunta’nın soyundan gelenler tarafından yönetilmekteydi. Başka bir görüşe göre Hartapus, Hitit kralı III. Hattusili’in bir yazılı belgede kendisinin Mursili’nin oğlu olduğunu belirtmektedir. Ancak bu Mursili’nin III. Hitit Kralı Mursili olup olamdığı tartışma konusudur.Hartapus Krallığı’nın kuruluş dönemi bazı bilim adamlarına göre M.Ö. XII. yüzyıl, bazılarına göre ise M.Ö. VIII. yüzyıl olmalıdır.

“Geç Hititler Dönemi” olarak adlandırılan bu dönemde Orta Anadolu’nun doğusunda, Çukurova ve Güneydoğu Anadolu’da bir takım krallıklar ortaya çıkmıştır. Hitit geleneğini sürdüren Luvi etnik kökenli, Kuzey Suriye Arami etkili karmaşık bir kültüre sahip olan bu krallıklar Hitit Hiyeroglif yazıtlarını kullanmaktaydı. Ereğli İvriz’de (şimdi yeni ilçe Halkpınar ve yeni adıyla Aydınkent) bulunan Kral Varpalavas’a ait olan bu anıtta Luvi bereket tanrısı Tarhu ve ona dua eden Kral Varpalavas yer almaktadır.Kral’a ait yazıtta onun Tuvana kralı olduğunu öğrenmekteyiz.M.Ö.735 yıllarına ait olduğu öne sürülen bu anıtta kralın elbisesinin yakasına takılı olan Frig  fibulası (iğne) ilginçtir.

Asur belgelerinde Tunaha olarak geçen Tuvana, Tabal krallıklardan biridir. M.Ö. 738 yılında Asur Kralı III. Tiglatpilser  Tabal’a yaptığı bir seferde Tunahana Kralı Urballa’dan söz etmektedir. Kuşkusuz Tunahana, Tuvana;Urballa da Vapalavas’tır. Tuvana, eski Hitit Kralllığı’ndan itibaren adı geçen Bor-Kemerhisar(kilisehisar)’dır. Şimdi Halkpınar ilçesi sınırları içinde İvriz/Aydınkent’de yer alan bu anıt Varpalavas’a aittir.Bu krallığın sınırlarının batıda Karapınar çevresine kadar uzandığını düşünmekteyiz.

hat

*( Karatay Ansiklopedisinden Alıntılanmıştır)